948 336 217 
Pol. B kaleko 3. zenbakiko industriala, 31430 Agoitz, Nafarroa garaia 
mancomunidad-irati.esAholkularitza > Esperientzia eredugarriak > Iratiko txanpona
Hasiera data: 2019
Lurraldea: Nafarroa garaia
Herriak: Agoitz, Artzi, Ibargoiti, Izagaondoa, Lizoainibar-Arriasgoiti, Longida, Elo, Untzitibar, Urraulgoiti, Urraulbeheiti eta Urrotz.
Biztanle kopurua: 5.200
Kontaktua: mrsirati@aoiz.es
Irati Hondakinen Mankomunitateak moneta osagarri bat jaulki du hondakin desberdinak jatorrian bereizteari hobaria emateko. IRATI izeneko txanpona Mankomunitateak berak babesten du eurotan, eta berau osatzen duten udalerrietan identifikatu ditugun 75 saltokietatik 40k baino gehiagok onartzen dute. 2019an hasi zen plastiko ez-ontzien zatikiaren hobariarekin, eta 2020ko urtarrilean hasi zuten materia organikoaren etxez etxeko bilketa. 2020. urtearen amaieran, espero da moneta horretako merkataritza-harremanak hilean 400-500 lagunekoak izatea, hau da, Irati Eskualdeko eta Mankomunitateko biztanleen % 10.
Testuingurua eta helburuak
Proiektua 2019ko apirilean hasi zen gauzatzen, plastiko ez-ontzien hobari-erosketarekin garbigune mugikorrean (PET, PP, PEHD, PELD). Mankomunitateko instalazioetan moztu eta birrintzen dira, eta merkaturatu ezin den zatia Errioxako enpresa estrusionatzaile batera lekualdatzen da (SOLTECO, akordio bat dugu horrekin). Honek zur plastikoak eta hiri-altzariak egiten ditu eta Mankomunitateak eta udalerriek pisu berarekin erosteko konpromisoa hartzen dute. 2020an hiri-altzarien lehen erosketa egin zen, plastiko birzirkulatuen pisuari dagokion bolumena apiriletik abendura bitartean 10 tona ingurukoa izan baitzen. 2020ko urtarrilean hasi zen organikoaren etxez etxeko bilketa, ibilgailu elektrikoarekin. Banantze-kalitatearen arabera hobaria ematen zaie etxeei, 30 Iratira bitarte urtean etxe bakoitzeko.
Helburuak: Ekonomia zirkularreko prozesuetan aurrera egitea, birziklatze-bolumena handituz; jatorrian banantzeko jardunbide egokiak garatzen dituzten herritarrentzako hobari-modalitate bat entseatzea; eskualdeko tokiko merkataritza bultzatzea, saltoki horietan moneta osagarriko hobaria erabili behar delako.
Helburuak: Ekonomia zirkularreko prozesuetan aurrera egitea, birziklatze-bolumena handituz; jatorrian banantzeko jardunbide egokiak garatzen dituzten herritarrentzako hobari-modalitate bat entseatzea; eskualdeko tokiko merkataritza bultzatzea, saltoki horietan moneta osagarriko hobaria erabili behar delako.
Inplementazioa: faseak
0 fasea: 2018ko iraila – 2019ko martxoa. Txanponaren zirkuitua eta zati plastikoaren balizko erosleak prestatzea, bilerak eta harremanak udalerri eta saltokiekin, eta Iratiko Udalerrien Mankomunitateko batzorde iraunkorrarekin eta batzarrarekin.
1. fasea: 2019ko apirila – 2019ko abendua. Plastikoa jasotzea Mankomunitateko puntu garbi mugikorrean, eta Irati txanpona jaulkitzen hastea, 0,5 irati kilo plastiko bakoitzeko (1 irati euro baten baliokidea da saltokian). Materia organikoaren etxez etxeko bilketa prestatzea.
2. fasea: 2020ko urtarrila – 2020ko uztaila. Urtarrilean 100 etxe bildu ziren, eta apirilean beste 100 etxe gehiago. Ekhi Lur-en ordainketa-plataforma eta diru elektronikoa ezartzea.
Irismenak eta tresna ebaluatzea eta berriz planifikatzea.
1. fasea: 2019ko apirila – 2019ko abendua. Plastikoa jasotzea Mankomunitateko puntu garbi mugikorrean, eta Irati txanpona jaulkitzen hastea, 0,5 irati kilo plastiko bakoitzeko (1 irati euro baten baliokidea da saltokian). Materia organikoaren etxez etxeko bilketa prestatzea.
2. fasea: 2020ko urtarrila – 2020ko uztaila. Urtarrilean 100 etxe bildu ziren, eta apirilean beste 100 etxe gehiago. Ekhi Lur-en ordainketa-plataforma eta diru elektronikoa ezartzea.
Irismenak eta tresna ebaluatzea eta berriz planifikatzea.
Emaitzak, indarguneak eta ahulguneak
2019ko apirila eta abendua bitartean Irati monetan inplikatutako pertsonen kopurua 300 ingurukoa da: horien artean, 100 saltokiei lotutakoak eta 200 erabiltzaile, hainbat kolektibotan moneta ikusi edo erabili dutenak. Halaber, 1.200 irati isuri dira eta ontziak ez diren 2,7 tona plastiko berreskuratu dira. 2020. urtea amaitzean, monetaren erabileran eta ekonomia zirkular aurreratuan gutxienez eskualdeko biztanleriaren %10 inplikatzea espero da.
Indarguneak: Interes eta babes handia saltokien eta herritarren aldetik.
Ahulguneak: Mankomunitaterako kudeaketa-kostuak handitzen dira, eta ereduaren trantsizioak aurrekontu-ahalegina eskatzen du; baina kudeaketa-aldaketaren amaieran kostua murrizteko eta berotegi-efektuko gasen emisioak monitorizatzeko eta murrizteko itxaropenarekin, eta aldi berean, ekonomia zirkularreko materialen bolumena handitzen da.
Indarguneak: Interes eta babes handia saltokien eta herritarren aldetik.
Ahulguneak: Mankomunitaterako kudeaketa-kostuak handitzen dira, eta ereduaren trantsizioak aurrekontu-ahalegina eskatzen du; baina kudeaketa-aldaketaren amaieran kostua murrizteko eta berotegi-efektuko gasen emisioak monitorizatzeko eta murrizteko itxaropenarekin, eta aldi berean, ekonomia zirkularreko materialen bolumena handitzen da.
Info osagarria
Hainbat frakziotako kalitate handiko gaikako bilketaren hobari-esperientzia horrek zerikusia du hiru lan-ildorekin eta gizarte-berrikuntzako ildoekin.
A. EkhiLur kooperatibarekin: martxan dagoenean, Irati monetaren plataforma digitala eta diru elektronikoarena izango da.
B. Nafarroako Unibertsitate Publikoa, NILSA eta INTIA garatzen ari diren materia organikoaren kudeaketa deszentralizatuko programekin.
C. Nafarroako hondakinen partzuergoarekin eta 14/2018 Foru Legean aurreikusitako "proba pilotuekin".
A. EkhiLur kooperatibarekin: martxan dagoenean, Irati monetaren plataforma digitala eta diru elektronikoarena izango da.
B. Nafarroako Unibertsitate Publikoa, NILSA eta INTIA garatzen ari diren materia organikoaren kudeaketa deszentralizatuko programekin.
C. Nafarroako hondakinen partzuergoarekin eta 14/2018 Foru Legean aurreikusitako "proba pilotuekin".
